دور جدید تسلط ایران بر تنگه هرمز |کاهش محسوس عبور کشتی‌ها

گزارش نشان نیوز -اختصاصی؛ تنگه هرمز بار دیگر به صحنه‌ای تبدیل شده است که در آن قدرت ژئوپلیتیکی و بازدارندگی ایران در یکی از مهم‌ترین آبراه‌های جهان بیش از گذشته خود را نشان می‌دهد. کاهش محسوس عبور کشتی‌های تجاری از این تنگه، در کنار اعمال محدودیت‌ها و تعیین شرایط عبور از سوی ایران، نشان می‌دهد معادلات تردد دریایی در هرمز دیگر مانند گذشته صرفاً تابع تصمیم شرکت‌های کشتیرانی نیست.
بر اساس تازه‌ترین داده‌های شرکت (کپلرKpler) که رویترز منتشر کرده، که در آخر هفته تنها ۱۲ کشتی حامل کالا از تنگه هرمز عبور کرده‌اند؛ این رقم در آخر هفته قبل ۳۵ فروند بوده است. پیش از آغاز درگیری‌های کنونی نیز این آبراه به‌طور معمول روزانه حدود ۱۲۵ کشتی تجاری بزرگ را پذیرش می‌کرد.

به هر روی این فاصله چشمگیر، مهم‌ترین بخش ماجراست…وقتی تردد در یکی از پرترددترین گذرگاه‌های انرژی جهان تا این اندازه کاهش پیدا می‌کند، معنای آن تنها کاهش آماری عبور کشتی‌ها نیست..! بلکه نشان می‌دهد ریسک و هزینه عبور از این مسیر به‌شدت افزایش یافته و هرمز به یک متغیر تعیین‌کننده در محاسبات امنیتی و اقتصادی کشتیرانی تبدیل شده است.

هرمز| اهرم بازدارندگی ایران
قدرت یک کشور در یک آبراه راهبردی الزاماً به معنای اعلام رسمی بسته بودن آن آبراه نیست. در بسیاری از معادلات امنیتی، توانایی تعیین شرایط عبور، افزایش هزینه عبور و ایجاد بازدارندگی برای جلوگیری از تردد بدون هماهنگی، خود بخشی از قدرت کنترل و اعمال حاکمیت عملیاتی محسوب می‌شود.

در همین چارچوب، ایران در هفته‌های اخیر بر اعمال شرایط خود برای عبور شناورها تأکید کرده و دامنه محدودیت‌های اعلام‌شده برای برخی شناورها نیز افزایش یافته است. گزارش‌های منتشرشده درباره سیاست‌های جدید ایران نشان می‌دهد برخی شناورهایی که از نظر ایران واجد شرایط عبور نیستند، با خطر جریمه، توقیف یا ممانعت از عبور مواجه خواهند بود…؛
از این منظر، کاهش شدید تردد کشتی‌ها را می‌توان یکی از خروجی‌های قابل مشاهده افزایش قدرت بازدارندگی ایران در هرمز دانست؛ چراکه وقتی یک آبراه حیاتی با کاهش قابل توجه عبور و مرور مواجه می‌شود، یعنی بازیگران دریایی ناچارند تصمیم خود درباره عبور از آن را با ملاحظات جدیدی تنظیم کنند.

اهمیت تنگه هرمز!..
اهمیت هرمز از آن جهت دوچندان است که این تنگه پیش از بحران اخیر، مسیر عبور حدود یک‌پنجم نفت و گاز جهان بود. بنابراین هر تغییری در وضعیت تردد این آبراه، مستقیماً به بازار انرژی و اقتصاد جهانی مربوط می‌شود.
در چنین شرایطی، توان ایران برای اثرگذاری بر تردد در هرمز، صرفاً یک ظرفیت نظامی نیست؛ بلکه یک اهرم اقتصادی و ژئوپلیتیکی نیز محسوب می‌شود.

هرچه اهمیت یک مسیر برای اقتصاد جهانی بیشتر باشد، توانایی اثرگذاری بر امنیت و تردد آن نیز ارزش راهبردی بیشتری پیدا می‌کند.
به بیان ساده‌تر، ایران برای ایجاد بازدارندگی در هرمز الزاماً نیازمند توقف کامل همه کشتی‌ها نیست. کافی است عبور از این مسیر به تصمیمی تبدیل شود که شرکت‌های کشتیرانی، مالکان نفتکش‌ها و کشورهای صادرکننده و واردکننده انرژی نتوانند آن را بدون در نظر گرفتن شرایط و خواسته‌های ایران انجام دهند.

کاهش تردد…!
پیام مهم تحولات هرمز
آمارهای اخیر نشان می‌دهد روند کاهش عبور کشتی‌ها یک اتفاق مقطعی و منفرد نیست. در روزهای گذشته نیز تعداد عبور کشتی‌های حامل کالا به ارقام بسیار پایین‌تری نسبت به میانگین معمول رسیده بود؛ برای نمونه، رویترز در ۱۸ سپتامبر از عبور تنها ۴ کشتی حامل کالا در یک روز در برابر میانگین ۱۰روزه حدود ۱۶ کشتی خبر داده بود.

قرار گرفتن این آمارها در کنار سیاست‌های اعلام‌شده ایران، یک پیام روشن در سطح راهبردی دارد: هرمز همچنان یکی از مهم‌ترین نقاط قدرت ایران برای اثرگذاری بر معادلات منطقه‌ای و بین‌المللی است.
ایران با تکیه بر موقعیت جغرافیایی خود در شمال تنگه، توان دریایی و حضور مستمر نیروهای مسلح در منطقه، ظرفیت آن را دارد که در شرایط بحرانی، محاسبات مربوط به عبور از این آبراه را تغییر دهد.

به همین دلیل، هرمز را نمی‌توان صرفاً یک مسیر عبوری برای کشتی‌های تجاری دانست؛ این تنگه برای ایران یک اهرم راهبردی و بخشی از ظرفیت بازدارندگی کشور است. به هرروی آنچه امروز در تنگه هرمز مشاهده می‌شود، بیش از آنکه صرفاً یک کاهش در آمار عبور کشتی‌ها باشد، نشانه‌ای از تغییر معادله قدرت در این آبراه راهبردی است.
کاهش محسوس تردد، در کنار اعمال شرایط عبور از سوی ایران، نشان می‌دهد ایران توانسته هزینه و ریسک عبور از هرمز را افزایش داده و نقش تعیین‌کننده‌تری در معادلات این آبراه پیدا کند.